บ้านเตราะปลิง ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลทุ่งคล้า อำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี
หลังจากที่อาสาจะเขียนเรื่องประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน ก็พยายามที่จะไม่ค้นหาข้อความ บทความจากในโซเชียล แต่จะสืบค้นจากคำเล่า คำบอกของคนหมู่บ้านด้วยตนเอง ประวัติคำเล่าคล้ายๆกัน แต่จะมีรายละเอียดเล็กๆน้อยๆที่แตกต่างกันบ้าง ดังนั้นผู้เขียนจึงขอนำคำบอกเล่าของชาวบ้านหลายๆท่านมาผสมผสานกัน ด้วยเห็นว่าคำเล่าของลุงๆป้าๆหลายท่านเป็นสิ่งน่าสนใจที่จะเก็บไว้เป็นข้อมูลให้คนรุ่นต่อไป
ตามคำบอกเล่าของพี่เสม (หรือพี่เกษม) ลุงแก้ว และมีป้าๆคนเตราะปลิงได้ช่วยกันเล่าสมทบ โดยพี่เสมเล่าให้ฟังว่า ประวัติของบ้านเตราะปลิงนั้นยาวนานหลายชั่วอายุคน ได้มาอาศัยอยู่บริเวณที่แห่งนี้ โดยแต่เดิมนั้นชาวบ้านได้มาหักร้างถางพงเพื่อเป็นที่ทำกิน ได้เล็งเห็นว่าพื้นที่แห่งนี้อุดมสมบูรณ์เป็นอันมาก ไม่ว่าจะเป็นพืชบนเนินเขา แหล่งน้ำ สัตว์ป่านาๆชนิดหรือแม้กระทั่งพื้นที่ให้ทำนาข้าว ชานเขาล้วนสมบูรณ์ในทุกด้าน จึงได้ตั้งรกรากอยู่ที่นี่ จนได้เกิดเป็นหมู่บ้านแห่งนี้ขึ้นมา
สำหรับตำนานเล่าขานเรื่องชื่อของหมู่บ้านนั้น มีเรื่องเล่าอยู่ว่า ในหมู่บ้านแห่งนี้ มีลำธารเส้นหลักของหมู่บ้าน ในลำธารนั้นมีปลิงใหญ่สีทอง จนเป็นเสียงร่ำลือกันไปถึงหูของเจ้าเมือง เมื่อเจ้าเมืองทราบข่าวก็อยากจะได้ปลิงทองที่เขาว่า จึงส่งคนมาค้นหาเพื่อจะได้เห็นปลิงทองที่คนร่ำลือกัน คนของเจ้าเมืองต่างมาค้นหาปลิงทองตัวนี้หลายครั้งแต่ก็ยังหาไม่เจอ เจ้าเมืองจึงให้คนนำช้างมาเดินย่ำในลำธารควานหาปลิงให้จนได้แต่ก็หาได้เจอไม่ จนต้องทำพิธีบวงสรวงขอเจ้าที่ พลันปลิงทองก็ปรากฎให้เห็นเป็นจริง หมู่บ้านแห่งนี้จึงได้ชื่อว่า “บ้านเตราะปลิง” หรือคนโบราณเรียก เสาะปลิง หรือ เจาะปลิง อันมีคำแปลเดียวกันว่า ลำธารที่มีปลิงสีทองนั่นเอง
สำหรับเรื่องเล่านี้อาจไม่ตรงกับผู้อื่นบ้างหรืออาจมีเนื้อหาไม่ตรงกันทั้งหมด เพราะต่างก็เขียนตามคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ ผ่านมารุ่นต่อรุ่น แต่ใจความสำคัญคือมีปลิงสีทองในลำธาร ทำให้เห็นในความสมบูรณ์ทางธรรมชาติทำให้มีพืชมีสัตว์หลากหลายชนิด จนอาจทำให้ได้พบสัตว์ชนิดแปลกๆได้นั่นเอง
การจดบันทึกประวัติและทำข้อมูลในหมู่บ้านแห่งนี้ เท่าที่ทราบมามีตั้งแต่สมัยที่ฝรั่งได้เข้ามาค้าขาย โดยจากคำบอกเล่า มีฝรั่งมาสอบถามข้อมูลเรื่องเล่าเหล่านี้จากทวดท่านหนึ่ง แต่หลังจากนั้นก็ไม่ทราบว่าข้อมูลเหล่านั้นได้จดบันทึกไว้ที่ใด.
สิริวรรณ อินทกาญจน์
(ผู้เรียบเรียง)
นายเกษม หวังดี, นายแก้ว สุขประเสริฐ, นางอนงค์ พรหมอินทร์, นางอรพิมพ์ บุญหลง
(ผู้ให้สัมภาษณ์ เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2566)
รายชื่อผู้นำชุมชนบ้านเตราะปลิงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน